بنفشه

        

                                                بنفشه

تاب بنفشه می‌دهد طره مشک سای تو پرده غنچه می‌درد خنده دلگشای تو

در زبان فارسی «بنفشه » و «بنفشه وحشی» و در كتب طب سنتی با نام «بنفسج» نامبرده می شود به فرانسوی آن را Violette و به انگليسی Violet ، Viola و Blue  violte گويند. بنفشه گياهی است از خانوادة Violaceae دارای گونه های مختلفی است در زير نام علمی چند گونه ی آن را كه از نظر خواص دارويی بيشتر مورد توجه هستند ، در زير شرح داده می شود.

1- بنفشه معطّر وحشی . به فرانسوي Violette  odorante و Violette  des haies و به انگليسی Violet و Sweet  Violet گفته می شود . نام علمی آن   Viola  odorata  L. ميباشد به هندی نيز بنفشه گفته می شود.در زبان کردی و اورامی نیز وه نوشه نامیده می شود.

 مشخصات بنفشه معطر

بنفشه معطر گياهی است وحشی چند ساله داراي گلهای بسيار معطر به رنگ بنفش تيره كه در بهار ظاهر می شود ريشه ی آن دونده ی طويل و برخلاف گل آن بدبو می باشد. این گياه خيلی كوچك است برگهای آن متناوب می باشد تكثير آن با تقسيم بوته پس از خاتمه ی گل دادن در پاييز و يا با كاشت بذر در خزانه و انتقال نهال كوچك آن در بهار در زمين اصلی مي باشد. اين گياه در آب و هوای معتدل و نقاط سايه دار اغلب مناطق دنيا می رويد درايران در اغلب نواحی معتدل به طور خودرو ديده می شود در دامنه هاي البرز ، كندوان ، كرج ، هرزويل ، دامنه های مرطوب راه عمارلو، كبوتر چاك ، رودبار، مناطق اورامان ، باغات پاوه و نواحی اطراف شهرستان پاوه شناسايی شده است از گل و ريشه و در برخی موارد از برگ و تخم اين گياه نيز در طب سنتی به عنوان دارو استفاده می شود.

 تركيبات شيميايی بنفشه معطر          خواص بنفشه    فواید بنفشه

در ريشه ی بنفشه معطر گلوكوزيد و متيل ساليسيلات يافت می شود از ريشه ی بنفشه يك آلكالوئيد به نام ويولين و يك گلوكوزيد به نام ويولاكوئرسيترين كه احتمالاً مشابه روتين است و يك ساپونين به دست می آيد در ريشه ها و غنچه ها و برگهای بنفشه تركيب متيل ساليسلات در شكل گلوكوزيد وجود دارد.

ويولين پس از اين كه از ريشه بنفشه استخراج شد به شكل گردی است سفيد رنگ باطعم و تلخ و تند كه در آب كم حل می شود ولی در الكل حل نمی شود و قی آور است .

بنفشه دارای مقدار كمی اسانس با بوی مطبوع است و برگ آن نيز دارای مقدار كمی آنتوسيانين می باشد.

در هند از بنفشه به عنوان معرق و برای كاهش تب استفاده می شود از گل بنفشه به عنوان نرم كننده و در موارد اختلالات صفراوی و ناراحتی های ريه ها مصرف مي شود از گل بنفشه شربتی درست مي كنند كه براي رفع ناراحتی هاي بچه ها مفيد است و از ريشه ی آن به عنوان قی آور استفاده می شود.

بنفشه از نظر طبيعت طبق رای حكمای طب سنتی سرد و مرطوب است و از نظر خواص ،معتقدند كه مسهل صفرا می باشد و عطش ، حدت خون، تبهای گرم و خفقان را تسكين می دهد اگر در اين موارد با ماء الشعير و آلو خورده شود اثر آن بيشتر است و براي نزله ، زكام ، سرفه و سرماخوردگی و ناراحتی هاي معده وكبد و طحال و درد كليه چه از طريق خوردن و چه از طريق ريختن و ماليدن دم كرده ی آن روی عضر و يا استفاده از ضماد آن نافع است .

بوييدن گل تازه ی بنفشه خواب آور است اگر هر روز 15-8 گرم از گل خشك آن به طور گرد مخلوط با آب سرد تا چند روز خورده شود برای رفع اسهال صفراوی نافع است و اگر 15 گرم ساييده گل آن با 25 گرم شير خشت و 25 گرم شكر سرخ خورده شود ، مسهل سريع العملی است . ريختن چند قطره از دم كرده ی بنفشه در بينی برای باز كردن تنفس و رفع خشونت سينه و زكام بسیار نافع است . اگر دم كرده ی آن را با گل بابونه روی سر بريزند رفع سردرد می كند .اسراف در خوردن آن موجب ضعف و باعث سنگينی معده و آشفتگی حال می شود و در اين قبيل موارد بايد انيسون خورد مقدار خوراك از جرم گل خشك يا برگ بنفشه حداكثر تا 25 گرم و در دم كرده ها تا 50 گرم است . گل بنفشه را در موقع تهيه نبايد زياد جوش داد زيرا اثر آن كاسته مي شود و دم كردة آن هميشه بهتر است معمولاً با شكر سرخ خورده مي شود و اگر با آلو ، عناب ، تمبر هندی ، شاتره و هليله خورده شود مسهل قويی می باشد خوردن آب برگ بنفشه كه با ثلث آن شكر مخلوط شود برای عارضه خروج مقعد اطفال مفيد است ريشه بنفشه قی آور است .

روش تهيه شربت بنفشه : گل بنفشه تاره 100 گرم ، آب مقطر به اندازة كافي و قند 380 گرم . گلها را از بن سبز آن جدا كرده و مدت 12 ساعت در 200 گرم آب جوش دم كنند و از پارچه تميزي با فشار ردّ كنند و صاف كنند و صاف شده را بگذارند ته نشين شود و صاف روي آن را بردارند و با شكر سرخ مخلوط كرده در حمام ماريه قند را در آن حل كنند اين شربت خلط آور و كمي مليّن است و مقدار خوراك از آن 40-20 گرم مي باشد.

تيزان بنفشه : گل بنفشه خشك پاك كرده 8 گرم ، آب 1000 گرم . اين دو را مخلوط كنند و بگذارند خوب خيس بخورد و صاف كنند ويا دم كرده و صاف كنند و فنجان فنجان در روز بياشامند خلط آور و مليّن است .

برای تهيه ی مسهل اطفال 16 گرم گل بنفشه رادر 500 گرم آب دم می كنند، مسهل مفیدی است.

شربت تركيبی خوشمزه ی بنفشه كه كودكان باميل مي خورندو مسهل سودا و بلغم است : زنجبيل 11گرم ، مصطكی 11 گرم ، قرنفل 11 گرم ، قاقله 11 گرم ، گل سرخ 11 گرم ، بسفايج 19 گرم ، سنا مكّي 19 گرم ، سقمونيا 19 گرم ، تربد سفيد كه تراشيده باشد و با روغن بادام چرب شده باشد 8 گرم ، گل بنفشه 8 گرم ، شربت بنفشه 70 گرم ، شربت نيلوفر 70 گرم،شربت گل گاوزبان 70 گرم ، ترنجبين 100 گرم، شيرخشت 100 گرم، آب آلو بخارا 150 گرم، آب تمرهندی 150 گرم ، و مشك 5/3 گرم . ابتدا سقمونيا و گل بنفشه را مخلوط كرده و خوب نرم بسايند و با ساير اجزاء جامد ياد شده كه خوب كوبيده و بيخته شده اند مخلوط نمايند.بعد ترنجبين و شير خشت را درگلاب حل و صاف نموده و با شربتها و 400 گرم قند مخلوط كرده قوام بياورند و بعد ساير داروهاي كوبيده و ساييده شده و بيخته را در آن بريزند و خوب به هم بزنند تا كاملاً مخلوط شود مقدار مصرف از اين شربت 20-10 گرم هر بار است .

روش تهيه جوشانده ی تركيبی بنفشه كه برای نرم كردن سينه و به عنوان خلط آور قوی مصرف می شود : گل بنفشه ، گل خطمی ، گل پنيرك ، گل شقايق ، گل رجل القط ، پاي خر ، بوصير را به نسبت مساوي مخلوط كرده و دم كرده ایی بر مبنای 5 گرم از مخلوط فوق در هزار گرم آب جوش تهيه و پس از صاف كردن ، مصرف كنند.

گل بنفشه ، پادزهر سموم حیوانی است .
روغن بنفشه خواب آوار است
.
بنفشه در درمان سرطان اثرى قابل توجه دارد .
براى درمان جوشها مى توانيد، از بنفشه  استفاده کنید
.

2- بنفشه گونه .Viola  cinerea Boiss

گياهی است چند ساله به رنگ خاكستری سفيد . اين بنفشه در هندوستان و در بعضی مناطق ايران در شكافهای سنگی كوهها می رويد. از نظر خواص دارويی تقريباً در رديف بنفشه معطّر است .

 3- بنفشه ی سه رنگ .

به فرانسوي Pensee  sauvage و به انگليسي Wild  pensy گفته مي شود و واريته ایی ازآن در گل كاری ها با نام بنفشه فرنگی كاشته می شود. نام علمی آن Viola Tircolor L.Var   arvensis  Murr گياهی است يك ساله و دو ساله و در برخی موارد بر حسب ارقام مختلف آن چند ساله است . در بعضی ارقام بدون كرك و گاهی با كرك است .

 در  بنفشه گلوكوزيد زرد رنگی به نام ويولاكوئرستين يافت می شود و در ريشه ی آن نيز ويولين وجود دارد.

در اسپانيا گلها و برگ بنفشه گونه V.tricolor به عنوان محرّك مورد توجه است در موارد روماتيسم و بيماری های جلدی مصرف می شود در استعمال داخلی دم كرده ی آن را برای تصفيه ی خون ، رفع جوش، كورک، تب خال ، دمل و نظاير آن می خورند ريشة آن در هند به جاي اپيكا برای آوردن قی مصرف می شود و از دم كردة ريشة آن برای قطع اسهال خونی كودكان استفاده می شود. دراستعمال خارجی 8-4 گرم گياه و گل آن را در250 گرم آب 10-8 ساعت خيس می كنند و معادل ثلث وزن محلول حاصله قند و شير اضافه می نمايند و می جوشانند تا حل شود. از اين محلول برای رفع اگزمای پوستی استفاده می شود.

برای تهيه دم كرده ی آن 30-15 گرم گل خشك بنفشه گل خشك بنفشه را در 1000 گرم آب جوش دم مي كنند براي تهيه ی محلول قی آور 5-2 گرم ريشة بنفشه را در يك فنجان آب می جوشانند و مصرف می كنند شيره ی تازه ی گياه نيز 50 گرم در روز مصرف می شود.

4- بنفشه ی گونه ی Viola  sylvestris(Lam.)Reichb كه مترادف آن Viola silvatica Boiss. مي باشد. گياهی است يك ساله ،بسیار كوچك و گلهای آن بدون عطر به رنگ بنفش يا آبی. اين گونه در مناطق شمالی ايران انتشار دارد و كاشته نيز می شود.

در هند از گونه فوق برای رفع ناراحتی سينه و دفع سرفه استفاده می شود و از له كرده ی ساقه ، برگ و گلهای گياه روی زخمهای بدخیم  و جراحت ها می گذارند ، التيام بخش است .

در فرانسه مرسوم است از ريشة بنفشه به عنوان مسهل در موارد يبوست استفاده می شود براي اين كار 20-15 گرم ريشه بنفشه را گرفته پس از تميز كردن آن را كاملاً خرد می كنند و در 300 گرم آب مي جوشانند تا مقدار آن نصف شود يعنی 150 گرم شود اين جوشانده را صبح ناشتا و در يك دفعه مي خورند. در امريكا دم كرده ی گياه را برای تصفيه ی خون، كنترل سرطان ، و بيماری های پوستی تجويز می كنند و به خصوص اگر با شبدر قرمز و شاه پسند مخلوط و دم شود اثرش بسيار محسوس تر است .

وه نوشه

بازگشت به گیاهان دارویی اورامان

بازگشت به صفحه گیاهان دارویی

 
Text Backlink ExchangesCopyright www.dafaabi.blogfa.com© All rights reservedکوی دلبر