عجب شیر

 

         عجب شیر

شهرستان عجب‌شير با مساحت 44/738 كيلومتر مربع از شمال به شهرستانهاي اسكو و آذرشهر، از شرق به شهرستان مراغه از غرب به درياچه اروميه و از جنوب به شهرستان بناب محدود است.

جغرافیای طبیعی شهرستان عجب‌شیر

شهر عجب‌شیر در سینه جلگه حاصلخیز، روی رسوبات غنی رودخانه قلعه‌چایی، در دامنه جنوب ارتفاعات تورجان و جرئیدن از پیشكوههای توده سهند واقع شده است. ظاهراً انگیزه پیدایش و علل وجودی آن داشتن موقعیت جغرافیایی ممتاز، اقلیم مساعد، خاكهای بارور، منابع آب، روستاهای آباد و دسترسی به دریاچه ارومیه بوده است.

آب و هوا: عجب شیر در منطقه كوهستانی واقع شده و داراي تابستانهاي معتدل و زمستانهاي سرد و برف مي‌باشد. و ارتفاع اين شهرستان از سطح آزاد دريافت 77/147 متر بوده و داراي زمينهاي حاصلخيز و پرمحصول و مستعد كشاورزي مي‌باشد و قسمتي از اراضي در نواحي درياچه اروميه در منطقه شوره‌زار و پست واقع شده است.

ارتفاعات مهم: از ارتفاعات مهم اين شهرستان می‌توان به كوه قوزلوجه (قزلجه) در قسمت شمال غربي به ارتفاع 2615 متر اشاره كرد.

تقسیمات کشوری

براساس آخرین تقسیمات کشوری دارای دو بخش (مرکزی و قلعه چای)، 4 دهستان و 2 نقطه شهری به نام های عجب‌شیر و خضرلو می‌باشد.

جمعیت عجب شیر

در آخرین سرشماري سال 1385، جميعيت شهرستان عجب‌شیر در حدود 741،65 نفر بوده است.و ظاهراَ به دلیل مهاجرات های شهری جوانان و خانواده ها به مناطق دیگر استان و تبریز ، اکنون نیز این مقدار جمعیت چندان افزایش نداشته است.

جغرافیای تاریخی شهرستان عجب‌شیر

طبق روایات، شهر عجب‌شیر و حومه نزدیك آن كلاً‌ بقایای شهر گمشده (شیز)، بزرگترین شهر آذربایجان در عهد اشكانیان و سامانیان است كه قدما در عظمت و شكوه آن داستانها گفته‌اند. از جمله در این مورد آمده است: "دروازه غربی آن در مكان فعلی ویرانه‌های شهر باستانی (مهراب) واقع در شمال شرقی روستای آغجه‌اوبه، و دروازه شرقی در محل معروف به  مادتوپراقی (سرزمین ماد) واقع در كمره جنوبی كوه آشوروم قرار داشته است". با این وصف طول شهر از دروازه غربی تا شرقی به 10 كیلومتر می‌رسیده است. در تایید احتمالی این روایات، وجود چند پدیده باستانی و آثار حیات انسانی در فواصل نقاط یاد شده بدان قوت بیشتری می‌بخشد.

در مراجعه به سوابق تاریخی شهر به نظر می‌رسد كه مقر اولیه و هسته مركزی آن، یكی از محلات قدیمی موسوم به دیزج بوده است. این كوی امروزه با همین نام سابق (دیزه) در قسمت غربی شهر قرار دارد. معروف است كه در محل ورودی آن، دروازه بزرگی بوده كه شیطان تختی (تخت شیطان) نامیده می‌شد. جالب اینكه هنوز این نام مرموز را یدك می‌كشد. ظاهراً از فلسفه وجه تسمیه آن كه چرا به این نام معروف گشته، روایات معقولی شایع نیست. ولی از آنجا كه واژه (تخت) در تاریخ ایران ریشه عمیق و جایگاه خاص داشته است مانند تخت جمشید و تخت سلیمان، گمان می‌رود این موضع هم در گذشته كانون حوادث ناگوار و مهمی بوده كه این چنین نامیده شده است. از گفته‌ها چنین بر می‌آید دیزج دارای دو كوی بوده كه هر یك كلانتر و والی جداگانه‌ای داشته است. یكی موسوم به (كوهن‌دوز) و دیگری (اسكندری) نام داشته است امروزه از كویها و دژهای آن اثری باقی نمانده و معلوم نیست بدنبال چه سرنوشتی تخریب و از بین رفته است.

آثار تاریخی و دیدنی شهرستان عجب‌شیر

بندر رحمانلو: بندر  رحمانلو از دهستان دیزجرود عجب‌شیر، در ساحل شرقی دریاچه ارومیه واقع شده است. این بندر یكی از ینادر مهم دریاچه ارومیه در آذربایجان شرقی است. در سمت شمالی بندر رحمانلو اسكله ای برای پهلو گرفتن كشتی های باری و مسافری، در بخش جنوبی محلی برای مسافرینی كه به منظور استفاده از آب و لجن دریاچه كه برای درمان برخی از بیماری ها مفید است به این بندر می آیند بنا شده است. بندر رحمانلوى شهرستان عجب شیر كه به عنوان منطقه ملى گردشگرى معرفى شد، همچون نگینى در كناره پارك ملى نیلگون ارومیه جاى گرفته است. ساحل آن زیباترین نقطه دریاچه ارومیه در گستره آبى و ساحلى این زیستگاه زیبا است. این بندر كه در حدود پنج كیلومترى غرب شهر عجب شیر واقع شده به دلیل نزدیكى به جاده تبریز - عجب شیر و نیز چشم انداز زیباى خود مى تواند به یكى از مناطق گردشگرپذیر براى مسافران داخلى و خارجى تبدیل شود. ساحل این بندر تاریخى كه از زمان هاى دور و به ویژه قاجاریه، محل تفریح عمومى مردم و شاهان این سلسله بوده به دلیل شفافیت بالاى آب و خاصیت درمانى لجن زارهاى آن، تمامى شرایط لازم براى سرمایه گذارى و جذب گردشگر را دارد.البته اکنون به دلیل خشک شدن دریاچه زیبای ارومیه ، این بندر زیبا نیز با وجود تمام سرمایه گذاری های انجام گرفته شده به ویرانه ایی تبدلیل شده است.

مسجد جامع شیرلو: مسجد جامع( شیرلو) عجب شیر با قدمت دوران صفویه بوده و با توجه به کتیبه های موجود در این مسجد تاریخ بنای آن را می توان به دوران قاجاریه نسبت داد. این مسجد تاریخی و زیبا دارای شبستانی است که از لحاظ زیبائی با مسجد جامع میدان بناب قابل مقایسه است. شبستان این مسجد دارای دیوارهای آجری و ستونهای چوبی با سرستونهای مقرنس و قطار بندی شده و سقف چوبی منقش است.

مسجد حنیفه گوراوان: مسجد حنیفه گوراوان معروف به مسجد محمد حنیفه از دیگر مساجد تاریخی و زیبای عجب شیر بوده که به هنر معماری اسلامی مزین شده و با ویژگیهای خاص و دیدنی خود در روستای گوراوان این شهرستان واقع است. این مسجد با یک طبقه پلان مستطیل به طول ‪ ۵۰متر و عرض ‪ ۳۰متر که کشیدگی آن شرقی و غربی بوده و دارای شبستان اصلی و بخش الحاقی با کاربری سرویس و آشپزخانه در ضلع غربی است. کف این بنا به دلیل رطوبتهای سطحی پنج پله بالاتر از سطح زمین قرار گرفته و تیرهای اصلی سقف به صورت یکپارچه و شرقی و غربی است. در این مسجد ‪ ۱۲ستون بکار رفته که دو ستون آن آجری با قطر نسبتا زیاد و ده ستون دیگر چوبی با سرستونهای معمولی بوده و دارای نمای آجری است.

قلعه ضحاک (داش قلعه): این قلعه در 28 کیلومتری‌ شرق‌ عجب‌شیر واقع شده و از آثار ارزشمند تاریخی و دیدنی این شهرستان به شمار می رود که اولین‌ بار در سال یکهزار و 971 میلادی توسط‌ یک‌ هیات باستانشناسی ‌آلمانی‌ مورد بررسی‌ و تحقیق‌ قرار گرفت. قدمت این اثر تاریخی با در نظر گرفتن بقایای موجود از برج های نیم استوانه ای بنام دروازه این قلعه به دوره ساسانی نسبت داده شده و روبنای‌ دیوارها که‌ از سنگهای‌ مکعب‌ مستطیلی‌ شکل‌، ترکیب‌ شده‌ یادآور پوشش‌ دیوارهای‌ ساسانی‌ در تخت‌ سلیمان‌ است‌. این قلعه از مکانهای مهم اقوام مانایی و مادها بوده و در ارتفاع دو هزار 300 متری از بستر رودخانه قلعه چای دردوران تاریخ کهن ایران زمین بنا شده و آثار زیادی در داخل و پیرامون خود از دوران هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و عصر تمدن اسلامی به یادگار دارد. سفال هایی‌ که‌ تاکنون‌ از داش‌ قلعه‌ ضحاک‌ بدست‌ آمده‌ همگی‌ مربوط‌ به‌ سده‌های‌ 11 و 12 میلادی‌، یعنی‌ دوره اسلامی‌ بوده با این‌ حال‌، حجاریها و جاسازی هایی‌ که‌ در سنگ‌ کوه‌ کنده‌ شده‌ همگی‌ دلایلی ‌است‌ بر اینکه‌ محل‌ را به‌ دوره‌ پیش‌ از اسلام‌ هم‌ متعلق‌ بدانیم‌. قلعه ضحاک درطول تاریخ دارای نامهای متعددی از جمله اژدهاک، قیز قلعه سی، داش قلعه سی، باروآس، رویی دژ و قلعه گویی بود. این قلعه که دردوران کهن به عنوان دژ استفاده می شد، از سه طرف مشرف به پرتگاه بوده و دیوارهای آن مزین به کنده کاریهای متعدد و در داخل قلعه مخازن سنگ، آب انبار، آسیاب، سالن شورا و حمام تعبیه شده است.

امامزاده سیدابوالقاسم عجب‌شیر: بقعه امامزاده سید ابوالقاسم در فاصلة 2 کیلومتری شمال شهرستان عجب شیر و نزدیک قبرستان این شهر واقع شده است. قدمت بنای امامزاده سید ابوالقاسم عجب شیر با توجه به سبک و ساخت بنا ( چهار طاق ) به دورة ایلخانی می رسد. داخل بنای بقعه به شکل چلیپا و از بیرون به شکل هشت ضلعی منظم است که هر ضلع آن ، 56/3 متر طول دارد. ورودی بنا از سمت شرق است. ارتفاع باقیماندة بنا 20/2 متر است که از 5 ردیف سنگ خوش تراش ساخته شده است. قبر امامزاده در ضلع جنوبی محوطة چلیپا شکل قرار گرفته و فاقد سنگ قبر و ضریح می باشد. طاق بنا به صورت ردیف مقرنس های تو در تو تزیین گشته و یکپارچه از قطعات کاشی های آبی و سیاه و سفید به شیوة معرق پوشیده شده است.

خصوصیات فرهنگی و اجتماعی شهرستان عجب‌شیر

اهالی شهر و روستاهای شهرستان عجب شیر مردمی بسیار خونگرم مهربان و مهمان نواز هستند و با کوشش و تلاش بی مثالی مشغول کسب و کار و زندگی با شرف هستند.پوشش اکثریت زنان عجب شیر ، چادر بوده و از نظر حجاب و عفت در تمام ایران مقام اول را دارند.

زبان رايج محلی اين شهرستان ترکی بوده و اهالی آن مسلمان و شيعه اثنی عشری هستند. هيچ يك از اقليت‌هاي مذهبی در اين شهرستان سكونت نداشته و اين شهرستان داراي مراكز آموزش عالي (دانشگاه آزاد اسلامي و پيام نور) می‌باشد. اهالي اين منطقه به باورها و اعتقادات مذهبي پايبندی خاصی دارند به طوری كه برگزاری مراسمات و آيين‌نامه‌های مذهبی اين شهرستان شهرت عامه دارد. در سطح اين شهرستان هنرهای دستی و سنتی به صورت معمول رواج دارد كه می‌توان به گليم‌بافی و جاجيم‌بافی و سوزن‌دوزی اشاره كرد

 
Text Backlink ExchangesCopyright www.dafaabi.blogfa.com© All rights reservedکوی دلبر